علاقه به تاریخ در همه دوران‌ها و اكثر انسان‌ها وجود دارد، چون سیر و سفر در تاریخ همیشه جذابیت‌های خاص خود را داشته است. مدتی است كه سیما توجه ویژه‌ای به این مقوله دارد و ساخت سریال‌های تاریخی روند روبه رشدی داشته است.

محمدرضا ورزی از جمله كارگردانانی است كه به این ژانر علاقه خاصی دارد و تا به حال سریال‌های زیادی را در این زمینه از او شاهد بود‌ه‌ایم. از جمله پدرخوانده و عمارت فرنگی. او این بار نیز سریال «سال‌های مشروطه» را روی آنتن برده است؛ مجموعه‌ای كه بسیار گسترده‌تر از كارهای قبلی او محسوب می‌شود و قسمت گسترده‌تری را از تاریخ به تصویر كشیده است.

مجموعه سال‌های مشروطه برای ایام دهه فجر تهیه و تولید شده است و مخاطبان شبكه 3 سیما می‌توانند با سال‌های مشروطه به دوران مشروطیت ایران، سفری گذرا داشته باشند.

پرده اول: من یك فیلمساز تاریخی نیستم

ورزی در ابتدا در مورد شكل‌گیری این مجموعه می‌گوید: با توافقی كه با معاونت سیما داشتیم، قرار شد 160 سال از تاریخ ایران را در 3 اپیزود مختلف به تصویر بكشیم. از صدارت امیركبیر گرفته تا انقلاب اسلامی؛ اما ما تقریبا برعكس عمل كردیم؛ یعنی از انقلاب اسلامی و دوران پهلوی شروع كردیم و به صدارت امیركبیر رسیدیم. درواقع مجموعه پدرخوانده، عمارت فرنگی و سال‌های مشروطه همان 3 اپیزودی هستند كه ما در ابتدا طراحی كرده بودیم. وی در ادامه می‌گوید: در این مجموعه سعی كردیم قصه را از صدرات امیركبیر آغاز كنیم و به انقلاب مشروطه برسیم و همین طور شهادت شیخ فضل‌الله نوری. ورزی می‌گوید: طراحی اولیه كار شكل گرفته بود و من پژوهش‌هایی از قبل نسبت به این داستان داشتم و همین طور از مشورت‌های دیگر دوستان بهره گرفتم.

كارگردان سا‌ل‌های مشروطه معتقد است كه متن در یك سریال، حرف اول را می‌زند و البته اثر یك نویسنده، وحی منزل نیست. ورزی چندین بار متن سال‌های مشروطه را بازنویسی كرده است و با یك فیلمنامه كامل كارش را كلید زده است.

ورزی در پاسخ به این سوال كه آیا توانسته است این مقطع از تاریخ را بدرستی به تصویر بكشد یا خیر، می‌گوید: طبیعی است كه نمی‌شود واو به واو آن چیزی را كه در تاریخ گذشته است، به تصویر بكشیم و من هم نتوانسته‌ام چنین كاری را انجام دهم؛ چراكه سیاست‌ها و خط فكری خودم را هم در اجرای این مجموعه به كار بسته‌ام؛ اما در هر حال من به آن چیزی كه می‌سازم، اعتقاد كامل دارم و اهل سفارشی كار كردن هم نیستم؛ چراكه باید به‌ آن چیزی كه مقابل دوربین می‌برم، رسیده باشم.

ورزی در مورد نقش امیركبیر می‌گوید: من در این سریال، امیركبیر تازه‌ای ساخته‌ام كه برای مخاطب تازگی و جذابیت دارد و احساس می‌كنم نسبتا به این نقش وفادار بوده‌ام؛ چراكه بعد روانی این شخصیت را هم در نظر گرفته‌ام. ورزی می‌گوید: من برای ارائه تك‌تك شخصیت‌هایم از روان‌شناسی و جامعه‌شناسی كمك گرفتم و برای همین به چیزهای جدیدی دست پیدا كردم. به نظر من تاریخ باید روان‌شناسی بشود.

ورزی در ادامه به این نكات اشاره دارد كه قصدم ساختن كارهای تاریخی نیست و به فیلمسازی در ژانر تاریخ اعتقادی ندارم؛ بلكه مهم این است كه آن اثر بتواند روی نسل جدید و مخاطب اثر خود را بگذارد و با آنها ارتباط برقرار كند. ما باید فراتر از تاریخ عمل كنیم. بنابراین تاثیرگذاری یك كار اهمیت بیشتری برایم دارد. برای مثال مردم ما خیلی با اندیشه‌های شیخ فضل‌الله نوری آشنا نیستند، در صورتی كه ایشان بشدت تفكرهای زیبا و آینده‌سازی داشته‌اند. اگر این‌گونه بتوانیم با تاریخ برخورد كنیم، موفق بوده‌ایم. وی در ادامه درخصوص تعدد بازیگران و لوكیشن‌های این مجموعه می‌گوید: سال‌های مشروطه نسبت به كارهای قبلی‌ام از این دو نظر سنگین‌تر و سخت‌تر بود؛ چراكه ما در این مجموعه شاهد 4 دوره از تاریخ ایران هستیم و طبیعتا این نوع كارها بازیگران زیادی را می‌طلبد و می‌توانم بگویم به معنای واقعی تمام بازیگران این كار دین خودشان را به نقش‌هایشان ادا كردند. برای مثال ایرج راد پس از 25 سال نقش ناصرالدین شاه را حیرت‌انگیز بازی كرد یا همین طور جمشید مشایخی در نقش كمال‌الملك عالی بود.

ورزی در پاسخ به این سوال كه چرا این سریال از شبكه 2 به شبكه 3 رسید، گفت: چون سیاست‌های شبكه 2 دارد به سمت كارهای كودك می‌رود، مسوولان سازمان تصمیم گرفتند این سریال را از شبكه 3 سیما پخش كنند تا مخاطبان بیشتری هم داشته باشد.

پرده دوم: خوشحالم كه در این كار حضور داشتم

شهرام عبدلی در این سریال نقش محمدعلی شاه را ایفا می‌كند كه برای اولین بار هم در تلویزیون به نمایش درآمده است. او در مورد حضورش در این كار می‌گوید: از من برای بازی در این سریال دعوت به همكاری شد و چون از قبل كارهای آقای ورزی را دیده بودم و همین طور به كارهای تاریخی علاقه‌مند بودم این پیشنهاد را پذیرفتم.

او در مورد نقشش می‌گوید: محمدعلی شاه، پسر مظفرالدین شاه است كه مجلس را به توپ می‌بندد. این نقش برای اولین بار به تصویر كشیده شده است و از این نظر برایم تازگی و جذابیت داشت؛ چرا كه مخاطبان برای اولین بار محمدعلی شاه را به واسطه چهره من می‌بینند كه از این نظر البته كار من دشوارتر هم بود.

عبدلی در مورد این كه آیا در مورد نقشش تحقیقی هم داشته است یا خیر، می‌گوید: كتاب نامه‌های محمدعلی شاه را كه آقای ایرج افشار نوشته‌اند، خواندم و البته بیشتر از خود آقای ورزی كمك گرفتم چرا كه ایشان اطلاعات خوبی نسبت به تاریخ دارند.

عبدلی در خصوص این سوال كه چرا با لهجه آذری صحبت كرده است، می‌گوید: این مساله به پیشنهاد خودم بود؛ چرا كه قاجار آذری‌زبان بودند و ما نمی‌توانستیم فارسی حرف بزنیم و چون خودم با این لهجه آشنایی داشتم، بنابراین از لهجه آذری استفاده كردم. عبدلی می‌گوید: به نظرم سال‌های مشروطه به مراتب چند پله از دیگر كارهای آقای ورزی بهتر است و می‌توانم بگویم ایشان یك جهش مثبت در كارشان داشته‌اند.

شهرام عبدلی مجموعه‌های تا رهایی، خونمردگی و رازها و روزها را در نوبت پخش دارد و همچنین تله‌فیلم سرقت ادبی.

پرده سوم: یك نقش تازه ارائه كردم

فریبا نادری در این سریال در نقش یك جنجگوی زن ظاهر شده است؛ نقشی كه تا به حال كمتر دیده‌ایم. او در مورد حضورش در این كار این‌گونه می‌گوید: از طرف آقای ورزی برای بازی در این مجموعه دعوت شدم و چون از قبل كارهای ایشان را مانند عمارت فرنگی دیده بودم، پذیرفتم. البته پیش‌تر هم قرار بود كه با هم كار كنیم؛ اما فرصتش پیش نمی‌آمد. تا بالاخره توانستم در سال‌های مشروطه در خدمت آقای ورزی و گروهشان باشم.

فریبا نادری در مورد خصوصیت نقشش می‌گوید: ‌این شخصیت وجود خارجی در تاریخ نداشت و زاده ذهن آقای ورزی بود. برای همین من منبع تحقیقی به آن شكل نداشتم و فقط این را می‌دانستم كه زنان آذری بسیار دلشان می‌خواست بجنگند و پشت سنگر از مردانشان حمایت می‌كردند. فریبا نادری برای اجرای این نقش تنها 3 هفته مهلت داشته است. او در این مورد می‌گوید: این نقش، نقش سختی برایم نبود؛ چون با سواركاری و تیراندازی آشنایی دارم، ضمن این‌كه حس جنگجو بودن در همه ما وجود دارد و من تنها این بعد از شخصیتم را پررنگ‌تر كردم.بازیگر سریال سال‌های مشروطه در ارتباط با كارگردانی محمدرضا ورزی این‌گونه می‌گوید: ایشان كارگردان بسیار خوبی هستند و البته با حساسیت‌های ویژه، مثلا ساعت‌ها برای گرفتن یك پلان ما وقت صرف می‌كردیم تا همه چیز همان جوری كه ایده‌آل است، شكل بگیرد. آقای ورزی خوب می‌دانند چه می‌خواهند و البته دست بازیگر را هم باز می‌گذارند و خیلی او را بسته نگه نمی‌دارند. فریبا نادری معتقد است كه هم مخاطبان زن و هم مخاطبان مرد از نقش او خوششان خواهد آمد؛ چراكه تازگی خاصی در این نقش وجود دارد. وی به تاریخ قاجار علاقه خاصی دارد و در این زمینه مطالعات گسترده‌ای هم داشته است. فریبا نادری در حال حاضر در سریال فریدون حسن‌پور با نام زمان از یاد رفته ایفای نقش می‌كند.

پرده چهارم: ناصرالدین شاه جوان عاشق شعر بود

سعید شیخ‌زاده در این مجموعه ایفاگر نقش جوانی ناصرالدین شاه است. او برای اولین بار است كه در نقش‌های تاریخی ظاهر می‌شود.

شیخ‌زاده درخصوص اجرای این نقش می‌گوید: نقش جوانی ناصرالدین شاه بسیار خاص بود و كمتر این نقش را دیده‌ایم و از آنجا كه هم خودم به تاریخ علاقه‌مندم و هم نقش تازه‌ای بود، از آن استقبال كردم.

شیخ‌زاده در پاسخ به این سوال كه اساسا ایفای این‌گونه نقش‌ها چه ویژگی خاصی دارد، می‌گوید: من تا به حال چنین نقش‌هایی را تجربه نكرده‌ام؛ اما به نظرم این‌گونه نقش‌ها ظرافت و حساسیت بیشتری را می‌طلبد؛ چون باید به گونه‌ای این نقش‌ها را ایفا كرد كه برای مخاطب قابل باور باشد.

شیخ‌زاده در مورد گریم و لباسش می‌گوید: از همان ابتدا آقای ورزی در مورد لباس و گریم با من صحبت كردند و توانستم با هر دوی آنها ارتباط برقرار كنم.

بازیگر نقش جوانی ناصرالدین شاه در ادامه می‌گوید: ناصرالدین شاه در زمان جوانی عاشق شعر و هنر بوده است، بنابراین این دیالوگ‌های من بسیار شعرگونه و سخت بودند؛ ولی از آنجایی كه به كار دوبله اشراف دارم، برایم كار سختی نبود.

او می‌گوید: تقریبا یك ماه برای ارائه این نقش فرصت داشتم و در این مدت قصه قاجار را مطالعه كردم، بخصوص حواشی زندگی ناصرالدین شاه را.

سعید شیخ‌زاده در حال حاضر بیشتر به كار دوبله می‌پردازد و امیدوار است كه این نقش بتواند در ذهن مخاطب بخوبی ثبت شود.

پرده پنجم: سال‌های مشروطه بهتر از كارهای قبلی ورزی است

علی لدنی تهیه سریال سال‌های مشروطه را به عهده داشته است. او سال‌هاست كه با محمدرضا ورزی همكاری می‌كند. لدنی درخصوص شكل‌گیری این مجموعه می‌گوید: 3 ماه طول كشید تا فیلمنامه‌ این كار آماده شد و از آنجایی كه محمدرضاورزی در رشته تاریخ مطالعات گسترده‌ای دارد، تصمیم گرفتیم این بخش از تاریخ را هم روایت كنیم. لدنی می‌گوید: فكر می‌كنم پخش این‌گونه آثار هم برای مخاطبان جذابیت دارد و هم برای نسل جدید مفید خواهد بود. وی درخصوص چینش این سریال می‌گوید: سعی كردیم در این مجموعه از چینش خوبی استفاده كنیم، آن هم با توجه به شرایط نقش‌‌های موجود در این سریال، تصویربرداری این سریال نزدیك به 6 ماه به طول انجامید؛ چون 4 دوره از تاریخ ایران به تصویر كشیده شده است.

در این سریال بیشتر لوكیشن‌ها ساخته شده است، مانند نجف و بسیاری از كاخ‌ها. لدنی معتقد است این سریال به مراتب بهتر از كارهای قبلی ورزی است و هزینه و زحمت بسیاری هم برای آن كشیده شده است. وی در حال حاضر تهیه سریال از یاد رفته فریدون حسن‌پور را به عهده دارد. ‌‌

پرده آخر...

روایت قصه‌های تاریخ كماكان ادامه دارد؛ چراكه قصه‌های تاریخی هیچ‌گاه كهنه و قدیمی نمی‌شوند و سفر به آن دوران‌ برای مخاطبان نیز جذابیت دارد.

سال‌های مشروطه نیز یكی از مجموعه‌های تاریخی است كه توانسته سال‌های مشروطیت را زنده كند و روی مخاطب اثر بگذارد؛ اما با این حال تاریخ معاصر هنوز قصه‌های ناگفته بسیاری را در خود جای داده است.

موضوع : فرهنگ و هنر تعداد بازدید : 49 نگارش شده در : شنبه ۱ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۰:۳۱ نظرات [0]